| 85 |
II. KISIM 1.
BÖLÜM : TÜRKİYE'DE SANAYİNİN DURUMU (Rapor
tık) |
|
Bu bölüm
stratejik yaklaşım olarak da raporun birinci bölümü olmalıydı. Önce durum tesbiti
ve stratejik pozisyon tesbit edilip sonra amaç ve hedeflere göre strateji, taktik ve
politikalar tesbit edilmelidir. Burada bulgular hızlı, verimli ve dengeli bir
sanayileşmenin Türkiye için yaşamsal bir öneme sahip olduğunu ortaya koyuyor fakat
bütün rapor bunun nasıl yapılacağı konusunda net ve stratejik öneriler getiremiyor.
Rapor ve önerileri tam rekabetçi bir serbest pazarı öngörüyor. Dünya pazarları ise
rekabetçi ve serbest olmanın çok dışında bir regülasyon mekaniğine sahip. Türkiye'de sanayinin yapısal ayrışımı ve rekabetçi
pozisyonları belirlenmeden genel bir sanayi olgusu üzerinde rekabet tartışmaları
gerçekçi olmayacaktır. Türkiye'nin de rekabetçi üstünlükleri ve gerilikleri olan
sektörleri bulunmaktadır. Bu sektörlerde rekabetçi gücün evrimini EŞİYOK çalışmasında görebiliyoruz.
Aşağıda verilen BALASSA formülasyonuna göre EŞYOK tarfından hazırlanan tablo
sektörlerin rekabet gücü evrimini açıkça göstermektedir.
... |
| RCA ; Açıklanmış
Karşılaştırmalı Üstünlükler - Revealed Comparative Advantages |
| RCA=ln (XI/XT)/(MI/MT) |
| XI=Türkiye'nin bu mal
gurubundaki ihracatı |
| XT=Türkiye'nin toplam
ihracatı |
| MI=Türkiye'nin bu mal
gurubundaki ithalatı |
| MT=Türkiye'nin toplam
ithalatı |
| Yorum : |
| RCA>50
|
Sektörde rekabet gücü yüksek, |
| -50<RCA<50 |
Sektörde rakabet gücü marjinal
sınırda |
| RCA<-50
|
Sektörde rekabet gücü düşük |
olarak kabul edilir.
Buna göre Hammade ve Emek yoğun sektörlerde rekabet gücü yüksek Ölçek ve bilgi
yoğun sektörlerde düşüktür. Stratejilerin de buna göre oluşturulması
gerekecektir.
. |
| Faktör Kullanım Yoğunluklarına
Göre Rekabet Gücü (RCA) |
Yıllar |
90 |
91 |
92 |
93 |
94 |
95 |
96 |
97 |
98 |
99 |
gidis |
| Hammade Yoğun Sanayiler |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
| Ölçek Yoğun Sanayiler |
rgms |
rgms |
rgd |
rgd |
rgms |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
| Emek Yoğun Sanayiler |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
rgy |
| Farklılaştırılmış ve Bilim
Bazlı Mallar |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd |
rgd=rekabet
gücü düşük rgms=rekabet gücü marjinal sınırda
rgy=rekabet gücü yüksek |
|
|
Rapor Modülleri |
Değerleme ve Eleştiri |
| 87 |
1. Makroekonomik
Göstergeler |
|
|
- Son dönemde sanayinini büyüme hızı
düşmektedir
|
Bunun nedeni açık, "devlet
ekonomiden çekilsin" dendiği zaman devleti bıraktığı boşluğu özel
kesim dolduramıyor. Sabit sermaye yatırımlarındaki azalma eğilimi bunu gösteriyor. |
|
- Dış ticaret verileri durgunluk gösteriyor
* İthalat içinde yatırım payı payı düşük
* Sanayi ürünlerinin ihracatı durgun
|
Bu bulgu gerçekçi değil,
dış ticaret verileri incelendiğinde milli gelir düzeyinden bağımsız bir gelişme
gösteriyor ve bu durum hayali ihracat ve ithalatı akla getiriyor. |
|
- Türkiye uluslararası rekabetçiler
sıralamasında geriliyor
|
Türkiye gerilemiyor, rakipleri
ierliyor çünkü Türk sanayi hala dış pazarlarda rekabet etmesi için gerekli olan
kural ve stratejileri geliştiremedi ve gerekli stratejik pozisyonları alamadı. |
|
- Türkiye teknoloji üretimi açısından geri
kalmaktadır
|
Türkiye'nin teknoloji
açaısından geri kalması rekabetçi atılımlar yerine tedarikçi ve taşeron
kimliğini aşırı benimsemesinden kaynaklanıyor. Bu tedarikçi ve taşeronluk dönemi
henüz atılımci bir birikim düzeyine ulaşmadı. Türkiye'nin rekabetçi bir teknoloji
düzeyine ulaştğı alanlar da gümrük dışı bariyerler ile ustalıkla
engellenmektedir. |
|
- Türkiye teknolojinin etkin kullanımı
açısından geri kalmaktadır.
|
Teknoloji kullanımı olarak
sadece bilgisayar ve internet kullanımını değerlendirmek gerçekçi değil. Türk
sanayi ve özellikle tekstil-hazır giyim en son teknolojilere yoğun yatırım yaptılar. |
|
- Türkiye yabancı yatırımcılar açısından
cazip değildir
|
Neden cazip olmadığı daha
gerçekçi değerlendirilmeli ve ayrıntılarına girilmeli. |
| 103 |
2. Mikroekonomik Açıdan
Türk Sanayisi |
Burada 500 En büyük sanayi
kuruluşu inceleniyor ve karlarının esas faaliyet dışında oluştuğu, istihdamın
azaldığı bir durağanlaşmanın gözlendiği vurgulanıyor. Bunlarda yeni olan bir
bulgu yok. 500 kuruluş raporları her yayınlandığında bütün bu bulgular ve daha
fazlası gündeme gelir. Sorun bu sonuçlara neden olan stratejik pozisyon ve tercihleri
değiştirebilmekte. |
| 108 |
3. Sanayi Önemli mi? |
"Türkiye
kalkınmak ve tarım toplumu olmaktan kurtulmak istiyorsa sanayileşmelidir"
kararı 1930 larda verilmiş, beş yıllık kalkınma planları uygulanmış, 1960 larda
plan anayasallaşmış, 60-70 lerde hızlı bir sanayileşme gözlenmiştir. Sanayi
Önemli mi? gibi bir soru artık gündemde değildir. Sorun bu sanayileşmenin
dengeli gerçekleştirilme stratejilerini oluşturmakta. |
