eylemban4.jpg (1493 bytes)

Etkin Yönetim Liderlik Eğitim Merkezi

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

Kutlu MERİH/İlkay ÇAPRAZ

 

GELENEKSEL YÖNETİME KARŞI TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

Üretim, maliyet, kalite ve hız üstünlüğü ile kendini gösteren rekabet aynı zamanda yönetim modeline de bağlıdır. "Klasik Yönetim (Taylor Modeli)" ile “Toplam Kalite Yönetimi”   karşılaştırıldığında TKY nin klasik yönetime göre rekabet üstünlüğü sağladığı öne sürülmektedir.

Merkeziyetçi organizasyon yapısına sahip, kusurlu oluşumu engelleme yerine kusurluyu ayıklama anlayışının hakim olduğu ve çalışanların bir değer olarak görülmediği geleneksel pragmatik yönetimin kuruluşları yarınlara taşımayacağı kanıtlanmıştır.

Klasik yönetim uygulamasında amaç hedeflenen karı elde etmektir. Belli bir düzeyin üstündeki kaliteyi gerçekleştirmek maliyetlerin yükselmesine neden olur. Yani kalite arttıkça maliyette artar.Çünkü kalite, kontrol edilerek sağlanır. Dolayısıyla da hataları önlemeye dönük yaklaşıma sahip değildir. Bu uygulamada hataların ölçülebilen (tangible) maliyetleri (hurda, fire, KK maliyetleri...) ele alınır. Buna karşın hataların ölçülmeyen (intangible) maliyetleri (pazar kaybı, müşteri kaybı, prestij kaybı... ) ele alınmaz. Oysaki hataların ölçülmeyen maliyetleri ölçülebilenlerden daha büyüktür ve etkisi uzun dönemde görülür. Bu nedenle kalitesizlik maliyeti belirlenirken mutlaka hataların, yani kalitesizliğin ölçülmeyen maliyetleri de ele alınmalıdır.

TKY ise klasik utgulamanın aksine hataları önlemeye dönük bir yaklaşıma sahiptir. Bu da hataların daha ortaya çıkmadan önlenmesini sağlamaktadır. Bunun sonucunda da hata maliyeti ve hataların değerlendirilmesine yönelik test ve muayene maliyeti de düşmektedir. Hata maliyetleri belirlenirken, hataların ölçülmeyen maliyetleri de ele alınmıştır. TKY de amaç hedeflenen karı sağlayacak ölçülebilen ve sürekli geliştirilen bir kalite sistemine sahip olmaktır. Sonuçta TKY ile klasik yönetim modeli karşılaştırıldığında TKY kalite, maliyet ve hız üstünlüğü ile kuruluşlara daha fazla rekabet imkanı sağlamaktadır.

Toplam Kalite Yönetimi (TKY);

“Bir kuruluşta üretilen mal ve hizmetlerin işletme süreçlerinin ve personelin sürekli iyileştirme ve geliştirme yolu ile en düşük toplam maliyet düzeyinde önceden belirlenmiş olan müşteri istek ve beklentilerinin tüm çalışanların katılımı ve kendilerinden beklenen yükümlülükleri yerine getirmeleri yolu ile karşılanarak işletme performansının iyileştirilmesi stratejisi”

olarak tanımlanabilir.

TKY de “Doğruyu ilk seferde yapmak”, “İnsan faktörü” ve “Bilimsellik” ilk planda yer almaktadır. TKY stratejisinin geliştirilmesinde aşağıdaki faktörlerin bir bütün dahilinde ele alınması ve sürdürülmesi gerekmektedir.

  • Liderlik

  • Üst yönetimin bağlılığı

  • Müşteri odaklılığı

  • Toplam katılımcılık

  • Sistematik analiz

Toplam kaliteye ulaşmak için işletmelerde yukardaki faktörleri ve bu faktörleri oluturan unsurları kapsayan yoğun bir çalışma yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda kalite güvence sistemi kurulması toplam kaliteye giden yoldaki basamaklardan biridir. Kalite politikasının hazırlanması ise kalite güvence sistemi kurma çalışmalarının başlangıç noktasıdır.

TEMEL İLKELER

TKY felsefesi bazı temel ilkelere dayanmaktadır. Sözkonusu ilkeler aşağıdaki bölümde kısaca açıklanmaktadır.

1. Devrimsel Hız:

Devrimsel hız ilkesi şu esaslara dayanır:

a. Üst yönetim toplam kalite kontrol’un önderliğini bizzat yapmalıdır.

b. Kaliteyle ilgili olarak tüm çalışanları kapsayan kitlesel bir eğitim programı uygulamalıdır.

c. Kalite geliştirme sürekli bir hızla gerçekleştirilmelidir.

Kalite geliştirmede ise:

  • Müşteriler kimlerdir?

  • Gereksinimleri nelerdir?

  • İsteklerine uygun ürünler nasıl üretilebilir?

  • İstenen niteliklere uygun ürünlerin üretiminde hangi süreçler uygulanmalıdır?

Sorularının sorularak yanıtların verilmesi gereklidir. Devrimsel hızla gelişmeyi engelleyen başlıca faktörler:

  • Eğitim eksikliği

  • Araştırma-Geliştirme faaliyetlerinin yapılması

  • Yönetim anlayışının eksik-yanlış,ya da yetersiz olması

  • Hedef ve stratejilerin doğru saptanmaması

2.Organizasyon Kültürü:

TKY nde, üst yönetim bu anlayışa sahip olmalı ve öncülük yapmalıdır. Klasik/geleneksel kalite ve standart kültürünün tümüyle terkedilmesi gereklidir. Bu amaçla organizasyonda şu husuların gerçekliği tümüyle kavranmalıdır:

a. Değişiklik kaçınılmazdır.

b. Değişikliğe tepki doğaldır.

c. Organizasyon kültürü işletmeden işletmeye farklıdır.

d. Değişik etkilediği kişilere bir yarar ifade etmelidir.

e. Değişiklik, üstlendiğimiz görevlerin yükünü arttırabilir.

f. Daima teknik ve yönetsel destek gereklidir.

g. Belirli bir öğrenme süreci gereklidir.

3.TKY anlayışına bağlılık:

Bu ilke şu kuralların benimsenmesini gerektirmektedir.

a. Kalite herşeyden önce gelir.

b. Müşteriler herşeyin odağı olmalıdır.

c. Sürekli gelişim kalite için temeldir.

d. Çalışanların katılımı bir yönetim biçimidir.

e. Çalışanlar ve bayiler şirketin ortaklarıdır.

4. Planlama:

TKY anlayışı belirli birplanlam süreci içerisinde ele alınmalı ve yürütülmelidir. Sözkonusu planlama süreci şekilde gösterildiği gibi ,işlerlik kazanır:

Kalite Konseyi ----> Kalite Yürütme Kurulu ----> Kalite geliştirme Ekipleri ----> Süreç Geliştirme Ekipleri ----> Kalite Çemberleri
Ana hedefleri ve stratejileri belirler. Tepe yönetim yer alır. Bağlı şirketlerin genel müdürleri ve müdürleri Müdürler ve şeflerden oluşur. Şef, memur ve ustabaşılar yer alır İşçiler, memurlar yer alır.

5. Sürekli Gelişme:

TKY anlayışının uygulanabilmesi karalı ve sürekli bir gelişimle gerçekleşebilir. Bu nedenle:

  • Sürekli gelişme, sorunla birlikte yaşama alışkanlığına karşı çıkar.

  • Sürekli gelişen büyük kronik nitelik taşıyan sorunları saptayarak öncelikle onların çözümünü ön amaçlar.

  • Sürekli gelişme, ani değişikliklerin tersine yavaş, ancak sürekli durmayan bir süreçtir.

Sürekli gelişmenin uygulanmasında:

  • Öneri sistemleri

  • Sorun çözme ekipleri

  • İstatistik kontrol

  • Kendi kendini kontrol

  • Deming çemberi...

gibi hususlar ayrı ayrı önemlidir.

Deming çemberi: Planlama -uygulama-denetleme ve düzeltme-tekrar harekete geçme gibi husulara dayanmaktadır.

6. Ölçüm:

Sorunların saptanması ve ölçülmesi bir diğer önemli ilke niteliğindedir. Bu noktada,herhangi bir işletmeyle ilgili sorunlar buzdağı örneği kapsamında değerlendirilir ve:

a. Görülebilir/Ölçülebilir sorunlar:

  • Reklamasyon

  • Iskartalar

  • Üretim hataları

b. Görülemeyen/ölçülemeyen sorunlar:

  • Müşteri tatminsizliği

  • Pazar kaybı

  • İmaj zedelemesi

  • Şirkete güvenin yitirilmesi

TKYnin başarısı için kalite ölçümlerini sürekli yapılması ve açık olarak raporlanaması şarttır.

7. Herkesin katılımı şarttır:

Belirtilen kalite konseyleri, kalite yürütme ve geliştirme ekipleri, proses geliştirme ekipleri ve kalite çemberleri ile işletmedeki tüm çalışanların TKY anlayışını benimseyerek birlikte uygulamaya çalışmaları gereklidir.

8. Hedef %100 Kalitenin sağlanması:

TKY anlayışının temelinde üretilen ve sunulan mal ve hizmetlerin kalitesinde %100 tam kaliteye ulaşmak ilkesi yer almaktadır.

9.Takdir Uygulamaları:

TKY anlayışı çalışanların taktirini ve teşvik edilmesine büyük önem verir. Bu yönetim anlayışının gelişip yaygınlaştığı Japonya ‘da çalışanlar ömür boyu aynı işyerinde çalışmakta ve işte uzmanlaşmadan çok rotasyona önem verilmekte, iş prosedürleri yazılı hale getirilmekte ve insan unsuruna verdiği büyük önem Japon yönetim anlayışı Batı yönetim anlayışından, bu anlamda büyük ölçüde ayrılmaktadır.

10. Müşteri odaklı olma:

Tam faaliyetlerin kısa ve uzun dönemli temel amacının müşteriye dönük olma, müşteriye tam tatmin sağlama olduğu sürekli gözönünde bulundurulması gereken bir husustur. Ancak TKY anlayışında müşteri sadece firmanın mal ve/veya hizmetini sunduğu kesimler değil, fakat aynı zamanda işletme içinde herbir bölüm-kişi için, bir sonraki bölüm-kişidir. Dolayısıyla çalışanlar kendilerinin yaptığı işi aktardıkları kişi ve/veya bölümleri kendilerinin müşterisi olarak görmek ve bu nedenle yaptıkları işi bir defada sıfır hata ile ve %100 kaliteyle yaparak, bir sonraki kişi ve/veya bölüme aktarmak durumundadır. Bu şekilde işleyen süreç, sonuçta işletmenin ürün ve hizmet sunduğu müşterilerinin-tüketicilerinin tam tatminini de sağlayacaktır.

11. Muayene değil önleme:

Hatayı oluştuktan sonra denetlemek ve düzeltmeye çalışmaktan çok oluşmadan önce önlemeye çalışmak ve hatasız üretim-iş yapmak gerekmektedir.

12. Eğitim ve öğretim:

Tüm çalışaların TKY analayışının gerekliliğini amaçlarını ve uygulamasını öğrenmelerini sağlayıcı bir şekilde eğitilmeleri gereklidir.

13. Toplam kalite bir süreçtir:

Toplam kalitenin hammaddeden başlayan yan sanayii, tüm çalışanları dağıtım örgütünü, bayileri ve müşterileri kapsayan ve satış sonrası hizmetleri de içerisine alan bir süreç olduğu sürekli gözönünde bulundurulmalıdır.

14. Verimlilik:

Kalitenin yükselen düzeyinin düşmesine üretim kayıplarının zaman ve mal arzlarının azalmasına ve sonuçta verimliliğin artmasına neden olmaktadır.

15. Tedarik/girdi kaynaklarının önemi:

İşletme faaliyetlerini oluşturan çeşitli faktörlerin TKY açısından taşıdığı anlam geleneksel yönetim anlayışı ile karşılaştırmalı olarak aşağıda sunulmaktadır. Geleneksel/Klasik

Faktörler

Geleneksel Yönetim Anlayışında

Modern/TKY anlayışında

Satış yöntemi seçimi

Çok satıcı

1-2 satıcı

Fiyat

En düşük

kalite teslimat önemli

Sözleşme

Kısa vadeli

uzun vadeli

Stok

Yüksek

Düşük

Bilgi

Çok az

Sürekli

Problem çözme

Çok az

sık sık

Kalite

Spefikasyonları sağlamak

sürekli gelişme yönünde

Müşteri Tatmini

satıcının görevi

ortak çaba

16.Bürokrasi:

Üretim ve/veya hizmet maliyetini yükselten faktörlerden biri de yönetim maliyetleridir. Bunu düşürmek için:

  • Bürokrasi sürecindeki gereksiz iş hacminin azaltılması

  • Kademe sayısının azaltılması

  • Yöneticilerin ne tür destek gereksinimlerinin olduğunun saptanarak sözkonusu desteklerin sağlanması

  • Gereksiz bürokratik noktaların saptanarak ortadan kaldırılması

  • Diğer yandan,

  • İşlerin bir defada ve doğru olarak yapılması bürokrasi sürecindeki hataları azaltacak

  • İş rotasyonu yolu ile çalışanların işletme bütününü daha iyi kavramaları ve “ortak dilin” oluşumu kolaylaştırılacaktır.

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SÜRECİ

Toplam Kalite Felsefesi

V

Tüm Çalışanların Motivasyonu ve Katılımı

V

Eğitim

V

Planlı Sistematik Yaklaşım

V

Kapsamlı, Yaygın Faaliyetler

V

Sürekli Gelişme, İyileştirme

V

Hataların Önlenmesi

V

Yüksek Verimlilik

V

Ürün Pazar Çeşitlemesi

V

Yüksek Kalite

V

Düşük Maliyet

V

Müşteri Tatmini

V

Yüksek Rekabet Gücü