Çağımızın yöneticisi ; çok çeşitli karmaşık sorunları çözümlemek,süratli ve rasyonel kararlar almak ve bunları zamanında uygulamak zorundadır.

Bu yoğun çalışma içinde, elde edilen her türlü üretim kaynaklarından en yüksek oranda yararlanılması ve kısa zamanda hedeflenen sonuçların alınabilmesi için, etkili bir yönetim uygulaması gerekir. Bu nedenle endüstriyel gelişmenin en etkili girdilerinden ve hatta şart olan bileşenlerinden önde gelenini, yönetim becerilerine sahip olmak ve bunları uygulayabilmek olarak tanımlayabiliriz.

İş başındaki yöneticiler stratejik bir önem taşıyan bilgi ve becerilerini ya önceki deneyim ve eğitimlerinden ya da bu beceri ve deneyimleri profesyonel uygulamalarından edinmiş olan yönetim danışmanlarından sağlayabilmektedirler. Etkin bir yönetimin gerçekleştirilmesi ve planlanan hedeflere ulaşabilmek için teknik ve maddi olanakların yanında yönetim sistemlerinin geliştirilmesi, modern danışmanlığı bilen ve yaralanabilen yöneticilerin işbaşında bulundurulması, önemli bir rol oynamaktadır.

Kısaca yönetim danışmanlığı çalışmaları, sanayi ve hizmet kesimlerinde yönetim geliştirme çalışmları açısından destekleyici ve uyarıcı bir nitelik taşırlar. Deneyimli danışmanlar bir yandan davranış ve çalışmalarıyla örnek olurlarken, diğer yandan yöneticilerin gelişmelerine olumlu katkıda bulunurlar.

İş hayatlarının her döneminde yönetim danışmanlarına ihtiyaç duyabilecek olan yöneticiler ve hatta yönetici adayları için yönetim danışmanlığı, ayrıntılı olarak bilinnesi gereken bir konudur.

Danışmanları Gerektiren Gelişmeler

Hızlı gelişen teknoloji ve artan bilgi kaynakları, kısa sürede değişen toplumların sosyal ve ekonomik yapıları; işletmeleri de faaliyetlerini sürdürebilmek için, bu ortama uyumlu bir şekilde yönetmeyi gerektirmektedir. Çağımızın yöneticisi bir şirketi yönetirken; çok çeşitli çapraşık sorunları çözümlemek süratli ve rasyonel kararlar almak ve bunları zamanında uygulamak zorundadır.

Bu nedenle günümüzün yöneticileri sadece yönettikleri kuruluşların kendi iç faaliyetleri en iyi bir biçimde gözetmek ve yönetmekten sorumlu olmayıp, aynı zamanda kuruluşun dış çevresi ile olan ilişkilerinin düzenlenmesinde ve hızla değişen bir ortamda ileriye dönük gelişme rotasınında, en rasyonel şekilde saptanmasında nihai sorumluluğu taşımaktadırlar.

Böyle bir yapı içinde yönetici, gerek kuruluş içi, gerek kuruluş dışı sorunları gereği gibi çözümlemek ve kuruluşun uzun vadede geleceğini etkileyecek rasyonel kararlar alabilmek için, kendisine yardımcı olacak bir takım olanakları sağlamak ve araçları kullanmak ihtiyacındadır. Bu olanak ve araçlar da genel bir gruplama ile şöyle sıralanabilir.

1. Şirket organizasyonu ve bu organizasyorıun getirdiği kuruluş içi ilişkiler ve bilgi akımı, çeşitli düzeylerdeki yardımcı yönetici kadrolar

2. Teknolojik gelişme, bunun getirdiği verim artırıcı yöntemler ve otomasyon

3. Sorunların nicelik yönünden çözümünde mekanizasyon, bilgisayar veya manuel işlem olanakları

4. Depo edilebilir çok çeşitli bilgi ve istatistik kaynaklar ile bunların analiz ve değerlendirme yöntem ve teknikleri.

Kuruluşlar gerek uğraşı konuları yönünden, gerek büyüklükleri bakımından söz konusu araçların tümünü yöneticilerine veya karar organlarına sağlamayabilirler. Çünkü ya bu araçların tümünü en uygun şekilde sağlamak yaratılacak hizmet kapasitesi yönünden, kuruluş için ekonomik değildir veya ekonomik olup sağlansa bile kuruluşun süratli büyümesi, dış çevrenin kısa sürede değişmesi karşısında yetersiz kalma olasılığı vardır.

O halde yöneticinin kullanması gerekli fakat temin edemediği bu iki şekildeki 'araç' ve 'olanak' yetersizliğinin mutlaka giderilmesi gerekecektir. İşte Yönetim Danışmanlığı geniş anlamda, yöneticinin bu eksikliğini en ekonomik biçimde giderecek, yöneticiye başka konulara eğilmek için zaman kazandıracak, yönetim fonksiyonunu entegre bir aklaşımla yerine getirme ve amaçlara ulaşma bakımından yardımcı olacak bir araçtır.

Bu nedenle; önemli bir yönetim aracı olan, iş dünyasının hemen her alanında, değişik sektörlerdeki irili ufaklı kuruluşlarda kullanılan ve hızla gelişen "Yönetim Danışmanlığı" konusu gündeme gelmektedir.

DANIŞMANLIK MESLEĞİNİN UYGULANMASI

İşbölümünün artması ve teknolojinin gelişmesı ile büyüyen şirketler, bugün karmaşık bir biçim almıştır. Bu karmaşıklık işlerin kuruluş bünyesinde çözümünü zorlaştırmış ve ekonomik olmayan bir düzeye getirmiştir. Bu gibi durumlarda çeşitli düzeydeki yöneticiler rasyonel karar verebilmek için yönetim danışmanlığı yapan danışmanlık firmalarına başvurmaktadır. İşte ''Yönetim Danışmanlığı'' bu bağlamda anlam kazanmaktadır.

Yönetim danışmanlığı bir kuruluşu hedeflerine ulaştırmak amacıyla, karar verme mekanizmasının başında bulunan çeşitli düzeydeki yöneticilerin gerekli fonksiyonlarını yerine getirebilmek için, kullanmak zorunda oldukları araçlardan biridir. Bu araç kamu ve özel her türlü kuruluş yöneticisine politika, organizasyon, prosedür ve metodlarla, ilişkin problemlerin araştırılması ve tanımlanmasında, yapılması gerekli işlemlerin tavsiyesinde ve bu tavsiyelerin uygulamaya sokulmasında yardımcı olmaktadır.

Bir yönetim aracı olan yönetim danışmanlığı ''Yönetim Danışmanları'' tarafından yapılmaktadır.

Yönetim danışmanlarının ;

• Uzmanlık düzeylerinin oldukça gelişmiş olması gerekmektedir. Çünkü onlardan kuruluş içinde bulunmayan ve bulunması gerekmeyen özel uzmanlıkları kuruluşun kullanımına sunmaları istenmektedir.

• Yeterli bir tecrübeye ve iyi bir eğitime sahip olması gerekmektedir. Ayrıca başka kuruluşlarda edindikleri tecrübeler de oldukça önemlidir. Çünkü danışmanların problemlere çözüm çeşitliliği sunabilmeleri bu özelliklerine bağlıdır.

Yönetim danışmanları kuruluş bünyesine dışandan ve belirli bir çalışma süresi için davet edilmektedirler. Bu bakımdan danışman kullanacak kuruluş tarafından hizmetin yönetileceği, çözüm bekleyen problemin iyi tanımlanması ve saptanmaSI gerekmektedir. Ayrıca bu kuruluşun danışmanlarla çalışacak ekibini çözüm bekleyen problemin amacına uygun olarak seçmesi lazımdır. Bu şekilde hem işin hedefe kısa zamanda ulaşması sağlanacak, hem de sonuçların hayata geçirilmesi daha az sorun yaratacaktır. Böylelikle problemin çözümünden beklenen yarar sağlanmış olacaktır. Bu durumda kuruluşlar açısından oldukça önemli bir konu olan ekonomiklik fonksiyonunu yerine getirecektir.

Gelişmiş ülkelerde yönetim danışmanlığı kullanımı, genel bir pratik haline gelmiştir. Bu ülkelerde yönetim danışmanlarından somut ve bilinçli bir şekilde yaralanılmaktadır.

Kalkınmakta olan bütün uluslar gibi Türkiye'de gelecekte çok daha ileri bir hayat standardına kavuşabilmek ve çağdaş gelişmiş ülkelerin düzeyine erişebilmek için, bir endüstrileşme çabası için de bulunmaktadır. Ekonomik yönden güçlenebilmek amacıyla yatırımlar yapılmakta, bunun için devletçe çeşitli teşvik tedbirleri düşünülerek uygulanmakta organize sanayi bölgeleri ayrılmakta; sektör çapında ulus çapında birleşmeler öngörülmektedir.

Ülkemizde yönetim danışmanlığı uygulamasıı, danışmanlığın gerçek işlevi tam olarak anlaşılıp kavranmadığı için henüz olması gereken yerde değildir. Ülkemizde yönetim danışmanlığından yaralanma iki şekilde olmaktadır.

1. Yabancı danışmanlık firmalarından yaralanma

2. Yerli danışmanlık firmalarından yaralanma

Ülkemizde özellikle büyük kuruluşlar daha çok yabancı yönetim danışmanlık firmalarından yararlanmaktadır. Nedeni ise; Yerli yönetim danışmanlığı yapan firmaların

• Yaptıkları işi tam olarak tanımlayamamaları,

• Tanıtımlarını yapamamaları ,

• Birikim ve deneyimlerini yansıtacak bir imaj düzeyine ulaşamamaları,

• Sadece eğitim ve seminer programları ile sınırlı kalmaları ,

• Geçmişte elde ettikleri deneyimlerle işi devam ettirmeye çalışmaları, yönetim danışmanlığı ile ilgili eğitim sürecinden geçmemeleridir.

Yabancı danışman firmayla çalışna ise, kuruluşlara fazla bir yarar sağlamamaktadır. Nedeni ise kuruluşların danışman firmadan talep ettikleri projede çalışacak elemanlarını seçmede gerekli titizliği göstermemeleridir. Bu durum, danışman firmasıyla kuruluş arasında kurulacak ilişkinin kopuk olmasına yol açmaktadır. İlişkinin kopuk olması projenin hayata geçirilmesinde problem yaratmaktadır. Böylece danışman firmaların yarattıkları projeler kendi eğitimlerinin doğrultusunda teorik düzeyde kalmaktadır. Bu ise kaynak israfına yol açmaktadır.

Kısaca ülkemizde her konuda olduğu gibi, yönetim danışmanlığı alanında da yabancı hayranlığı sözkonusudur. Bu nedenle; başarılı yöneticiliğin ve başarılı yönetimin değişmez bileşenlerinden biri olan yönetim danışmanlığı alanında yerli danışmanlık firmalarından yararlanılması, bu firmaların gelişmiş ülkelirdeki gibi kullanımının sağlanması, ülkemiz için ihtiyaç duyulan bir gelişmedir. Bu gelişmenin sağlanabilmesi için, ülkemizdeki yerli yönetim danışmanlığı yapan firmalara ve kuruluşlara bir takım görevler düşmektedir.

Yönetim danışmanlığı yapan firmalara düşen görevler;

• Yaptıkları işi tam olarak tanıtmaları,

• Hazırladıkları raporları hayata geçirmeleri ve gerekli durumlarda kuruluşlarla işbirliği yapmaları,

• Çalıştıracakları danışmanların iş tecrübesi ve belirli bir konuda uzmanlık kazanmış olmalarına dikkat etmeli ve iyi bir eğitim programına tabii tutmalıdırlar.

Yönetim danışmalığı eğitimi, hizmetin götürüleceği kuruluşların gaye, politika ve ihtiyaçlarına göre farklılıklar gösterir. Bununla beraber, gerçekte temel öğeler müşterektir. Eğitim sırasında danışmana sistematik bir araştırmanın bütün gerekleri öğretilir ve çeşitli egzersizlerle beceri kazanmasına çalışılır. Ayrıca değişik yönetim fonksiyonlarındaki problemler teker teker ele alınarak her birindeki problemlerin kaynaklarının ortaya çıkarılması için, ne gibi bir yol izleneceği anlatılır. Esasen ciddi çalışan bir danışmanlık kuruluşu kadrosunda ancak uygun bir eğitim programından geçerek, mesleği bütün gerekleriyle tanıyıp benimsemiş elemanlara görev verir. Eğitim programı, aşağıdaki gayelerin hepsi gözetilerek oluşturulmalıdır.

• Danışmanlık mesleğini ve katılınan danışmanlık kuruluşunu tanıtmak,

• Yöneticilikten yönetim danışmanlığına geçişteki ilk adımı mümkün olduğu kadar sağlam attırarak, danışmanlık danışmanlık kuruluşu ve müşteri arasındaki problemlerin oluşmasına engel olmak,

• Danışmanlarla müşteriler arasındaki özel ilişkinin değişik çalışma şartları altında görülerek iyice anlaşılmasını kolaylaştırmak,

• Hizmeti yapabilmek için gerekli beceri ve davranışları tanıtmak,

• Yönetim alanlarını tanıtıp her birindeki danışmanlık fırsatlarını göstermek,
• Belirli yetenekleri geliştirip becerileri arttırmak,
• Herhangi bir teknik veya alanda uzmanlık kazandırmak

Kuruluşlara düşen görevler ise;

• Yönetim danışmanlığı konusunun tam olarak benimsenmesi ve danışman firma olarak yerli danışmanlık firmalarına öncelik tanımaları,
• Danışman firmayla çalışacak ekibin seçiminde titizlik göstermeleri,
• Danışman firmadan çözümü istedikleri konunun tam ve net tarifini yapmalarıdır.

özetlenecek olursa; gelişmekte olan ülkemiz için gerek kuruluşlar ve gerekse danışmanlık firmaları müşterek bir bilinç içinde bu hizmetlerin Türk ekonomisine en yüksek düzeyde yararlı olacak biçimde yürütülmesini sağlamalıdırlar.